Zgoda dysponenta dobra prawnego na wkroczenie w sferę wolności seksualnej (analiza prawnoporównawcza modelu przyjętego na gruncie polskiego Kodeksu karnego oraz koncepcji Yes Means Yes)

Autor: Seweryn Cieślik
Data publikacji: 14 sierpnia 2018 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 11/2018

Artykuł poświęcony jest problematyce zgody dysponenta dobra prawnego na wkroczenie w sferę jego wolności seksualnej, a także różnic co do sposobu pojmowania tego pojęcia na gruncie obowiązujących regulacji w Polsce oraz koncepcji Yes Means Yes. Podstawowym celem tekstu jest skonfrontowanie ze sobą dwóch diametralnie różnych stanowisk co do charakteru zgody, formy warunkującej jej skuteczność, a także skutków jej braku w konkretnym przypadku. Autor, przedstawiając dwa stanowiska poddaje je krytycznej analizie, wskazuje ich wady i zalety, a w konsekwencji zmierza do odpowiedzi na pytanie o potrzebę i zasadność wprowadzenia de lege ferenda zmian w polskiej regulacji w kierunku przypominającym rozwiązania odpowiadające koncepcji Yes Means Yes.

Czytaj dalej

Dowód z pomówień współoskarżonego (na marginesie wyroku Sądu Najwyższego z 17 lutego 2018 r., V KK 257/17)

Autor: Tomasz Lenartowicz
Data publikacji: 10 sierpnia 2018 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 10/2018

Ze względu na szeroko zakreślone prawo do obrony oskarżonego, który składając wyjaśnienia może w zasadzie bezkarnie kłamać, za wyjątkiem sytuacji, w której pomawiałby osoby trzecie o czyny niezwiązane nijak z przestępstwem zarzucanym mu przez organy ścigania, szczególnie wymagające jest prowadzenie postępowania dowodowego w sprawie, w której jednym z głównych dowodów są wyjaśnienia współoskarżonego zawierające pomówienia wobec pozostałych oskarżonych, gdyż konieczne jest zapewnienie jak najdalej idącej weryfikacji prawdziwości tych pomówień, za które nawet gdy są fałszywe, nic oskarżonemu nie grozi. Celem tekstu jest omówienie kwestii obecności oskarżonego na rozprawie, w sprawie o występek, w konfiguracji procesowej, w której dwóch lub więcej współoskarżonych, mając rozbieżne interesy procesowe, przyjęło odmienną taktykę procesową, tj. jeden z nich już na etapie postępowania przygotowawczego przyznał się do zarzucanych mu czynów, jednocześnie składając wyjaśnienia obciążające drugiego z oskarżonych i następnie zrezygnował z udziału w rozprawach przed sądem, drugi natomiast, stosuje aktywną obronę, zaprzeczając swojemu sprawstwu. Zasadność spowodowania obecności takiego pomawiającego na rozprawie jest oceniana z kilku perspektyw: zasad procesu karnego, standardów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz zasad wymiaru kary.

Czytaj dalej

Prewencyjne wyłączenie warunkowego przedterminowego zwolnienia (na marginesie projektowanej zmiany art. 77 k.k.)

Autor: Agnieszka Pilch
Data publikacji: 2 sierpnia 2018 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 9/2018

Artykuł omawia kwestię projektowanej nowelizacji art. 77 k.k., polegającej na wprowadzeniu nowego § 3, który wyłącza możliwość warunkowego przedterminowego zwolnienia w stosunku do sprawcy zabójstwa w związku ze zgwałceniem na szkodę małoletniego poniżej 15 lat popełnionym w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych. Wychodząc od zdefiniowania zasady humanitaryzmu w kontekście regulacji zawartych w obowiązujących przepisach, autorka przechodzi do rozpatrzenia problematyki interpretacji i zakresu stosowania art. 77 § 2 k.k. W drugiej części artykułu, autorka poddaje analizie projektowany przepis przez pryzmat zasady proporcjonalności wyrażonej w Konstytucji, odnosząc go do regulacji zawartych w ustawie o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób.

Czytaj dalej

Dopuszczalność ponownego przesłuchania małoletniego pokrzywdzonego przestępstwem seksualnym

Autor: Tomasz Lenartowicz
Data publikacji: 1 sierpnia 2018 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 8/2018

Bardzo trudne jest zapewnienie oskarżonemu o popełnienie przestępstwa seksualnego na małoletnim realnego prawa do obrony, kiedy zazwyczaj jedynym lub głównym świadkiem w sprawie jest sam pokrzywdzony – dziecko. Ze względu na konieczność ochrony jego psychiki, przesłuchuje się je z zasady tylko raz, bez udziału podejrzanego, a często nawet przed postawieniem komukolwiek zarzutów, a więc i bez udziału obrońcy. Konieczne jest wprowadzenie mechanizmu, który nie czyniąc uszczerbku dziecku, zabezpieczy prawa potencjalnego podejrzanego. Tematyką artykułu jest kwestia urealnienia prawa do obrony oskarżonego o popełnienie przestępstwa seksualnego na szkodę małoletniego. Analiza poglądów doktryny i orzecznictwa, a także postulatów wysuwanych w kontekście sposobu prowadzenia dowodu z przesłuchania małoletniego pokrzywdzonego, prowadzi do wysunięcia wniosku o konieczności wprowadzenia dodatkowych gwarancji procesowych dla potencjalnego podejrzanego, już w fazie in rem postępowania przygotowawczego.

Czytaj dalej

Odpowiedzialność za odmowę świadczenia usługi (art. 138 Kodeksu wykroczeń) na tle kolizji zasad konstytucyjnych. Rozważania na kanwie kazusu łódzkiego drukarza o styku prawa karnego sensu largo oraz prawa konstytucyjnego

Autor: Mikołaj Iwański
Data publikacji: 4 czerwca 2018 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 7/2018

Artykuł dotyczy kontrowersyjnej w ostatnim czasie kwestii odpowiedzialności za odmowę świadczenia usługi, przewidzianej w art. 138 Kodeksu wykroczeń. Podstawą do rozważań autora jest tzw. kazus łódzkiego drukarza, który stał się przedmiotem dużego zainteresowania opinii publicznej, polityków, a także publicystyki prawniczej. Przyczyną tego zainteresowania jest ewidentny konflikt wartości, który ujawnił się na gruncie stanu faktycznego. Po jednej stronie sporu stanął bowiem zakaz dyskryminacji, po drugiej zaś wolność, w różnych jej aspektach (wolności osobistej, gospodarczej, sumienia i wyznania). Przedstawiony problem stanowi ciekawy przykład „przenikania” aksjologii konstytucyjnej i konfliktów wartości z nią związanych na poziom prawa karnego sensu largo. Autor odpowiada na pytanie, w jaki sposób konflikty takie powinny być rozstrzygane..

Czytaj dalej

Selected remarks on the limits of consistent interpretation of criminal law

Autor: Michał Rams
Data publikacji: 15 maja 2018 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 6/2018

Artykuł ukazuje znaczenia prawa unijnego dla krajowego prawa karnego pozostającego do tej pory domeną ustawodawcy krajowego i wskazuje, jak wielki wpływ na prawo państw członkowskich może mieć Unia Europejska. Nie ma wątpliwości, że analizy prowadzone w odniesieniu do wykładni zgodnej prawa karnego materialnego powinny być prowadzone przede wszystkim od strony negatywnej – to jest poprzez analizę granic tej wykładni. Trzeba bowiem pamiętać, że prawo karne to swego rodzaju „prawo granic”. W niniejszym tekście autor podejmuje próbę zdefiniowania wykładni zgodnej w perspektywie jej granic.

Czytaj dalej

Niekaralność przekroczenia granic obrony koniecznej w świetle art. 25 § 2a k.k.

Autor: Alicja Limburska
Data publikacji: 30 kwietnia 2018 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 5/2018

Artykuł skupia się na krytycznej analizie nowej regulacji z art. 25 § 2a k.k., polegającej na rozszerzeniu klauzuli niepodlegania karze na przypadki przekroczenia granic obrony koniecznej związanej z naruszeniem miru domowego. Autorka odpowiada na pytania: 1) Jaka jest rola omawianego przepisu oraz jakie wynikają z niej konsekwencje?; 2) Jak ocenić oparcie art. 25 § 2a k.k. na samych okolicznościach przedmiotowych?; 3) W jakiej relacji pozostaje nowy art. 25 § 2a k.k. do art. 25 § 3 k.k.? 4) Czy przyjęte rozwiązanie jest w pełni adekwatne do osiągnięcia zamierzonego przez ustawodawcę efektu?

Czytaj dalej

Zagrożenie karą jako przesłanka stosowania tymczasowego aresztowania

Autor: Dominik Zając
Data publikacji: 27 kwietnia 2018 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 4/2018

Autor wskazuje, że z perspektywy standardu konstytucyjnego nie zachodzi istotna różnica między ingerencją w wolność jednostki w wykorzystaniem instrumentu tymczasowego aresztowania oraz kary pozbawienia wolności; biorąc pod uwagę charakter tymczasowego aresztowania, które wiąże się z takimi niedogodnościami, jak ograniczenie widzeń czy kontrola korespondencji należy przyjąć, że ta forma pozbawienia wolności jest bardziej dolegliwa. Z tego względu decyzja aresztowa nie może bazować na jakichkolwiek ułatwieniach dowodowych, które zakładają brak weryfikacji tych okoliczności sprawy, które rzutują na wymiar kary; różnica sprawdza się wyłącznie do stopnia prawdopodobieństwa ich występowania; o ile w przypadku kary pozbawienia wolności muszą one zostać wykazane w sposób ostateczny i pewny, o tyle na potrzeby tymczasowego aresztowania konieczne jest wyłącznie ich uprawdopodobnienie.

Czytaj dalej

Problems of consistent interpretation of substantive criminal law illustrated on the basis of Polish regulation pertaining to punishability of inside information disclosure

Autor: Michał Rams
Data publikacji: 11 kwietnia 2018 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 3/2018

Nie ma wątpliwości, że członkostwo Rzeczpospolitej Polskiej w Unii Europejskiej skutkuje wielością ośrodków decyzyjnych odpowiedzialnych za stosowanie, ustawodawstwo i interpretację prawa, co nie ułatwia interpretacji norm odnoszących się do kwestii objętych prawem UE. W przypadkach, w których przepisy prawa unijnego odnoszące się do innych dziedzin prawa będą miały wpływ na zmianę ustawowego opisu czynów zabronionych, powstaje pytanie o możliwość przewidzenia przez obywatela tego, co jest karalne, a co już zdekryminalizowane. Konieczne jest zatem ponowne zdefiniowanie tego aspektu i zadanie pytania o to, w jaki sposób należy postępować w przypadku ewentualnego błędu prawnego w zakresie regulacji UE. W tym też aspekcie na kanwie niniejszego tekstu autor stara się zwrócić uwagę na praktyczne problemy wynikające z coraz częstszego obowiązku uwzględniania prawa Unii Europejskiej w toku wykładni krajowych przepisów prawa karnego materialnego. Dotyczy to w szczególności przypadków, w których w razie niepowodzenia działań ustawodawczych należy odwoływać się do alternatywnych metod zapewnienia pełnej skuteczności prawa UE (głównie poprzez spójną interpretację).

Czytaj dalej

Zgoda dzierżyciela dobra prawnego na zachowanie ryzykowne jako okoliczność wpływająca na zakres odpowiedzialności karnej

Autor: Dominik Zając
Data publikacji: 1 lutego 2018 r.
Pozycja w wydaniu internetowym: 2/2018

Autor wskazuje, że zgoda dzierżyciela dobra może rzutować na kształt odpowiedzialności karnej sprawcy, jednakże prawnokarne skutki owego wpływu są zróżnicowane. Zupełne wyłączenie odpowiedzialności karnej w przypadku zgody dzierżyciela dobra możliwe jest w tych sytuacjach, gdzie w wyniku wyrażenia zgody dochodzi do modyfikacji treści reguł postępowania z określonym dobrem prawnym. Tam, gdzie ze względu na charakter dobra oraz natężenie ryzyka jego unicestwienia modyfikacja nie będzie możliwa, zgoda dzierżyciela dobra stanowić będzie okoliczność wpływającą na wymiar kary.

Czytaj dalej

Newsletter

logo kipk white